Soạn văn bài 89: Tổng kết phần tập làm văn – Ngữ văn lớp 6

Loading...

A.Gợi ý tìm hiểu bài

 1, Phân loại những tác phẩm đã học trong chương trình ngữ văn lớp 6 theo mẫu dưới đây:

STT Các phương thức biểu đạt chính

Thể hiện qua các tác phẩm đã học

1 Tự sự Con Rồng, cháu Tiên; Bánh chưng bánh giầy; Thánh Gióng; Sơn Tinh, Thuỷ Tinh; Sự tích Hồ Gươm; Thạch Sanh; Em bé thông minh; Cây bút thần; Ông lão đánh cá và con cá vàng; Ếch ngồi đáy giếng; Treo biển; Thầy bói xem voi; Lợn cưới, áo mới; Con hổ có nghĩa; Mẹ hiền dạy con; Thầy thuốc giỏi cốt ở tấm lòng; Bài học đường đời đầu tiên, Bức tranh của em gái tôi; Buổi học cuối cùng; Lượm; Đêm nay Bác không ngủ.
2 Miêu tả Sông nước Cà Mau; Vượt thác; Mưa; Cô Tô; Lao xao; Cây tre Việt Nam; Động Phong Nha.
3 Biểu cảm Lượm; Đêm nay Bác không ngủ, Mưa, Cô Tô, Cây tre Việt Nam; Lao xao; Cầu Long Biên – chứng nhân lịch sử.
4 Nghị luận Lòng yêu nước; Bức thư của thủ lĩnh da đỏ.
5 Thuyết minh Cầu Long Biên – chứng nhân lịch sử ; Động Phong Nha.
6 Điều hành – Hành chính công vụ Đơn từ.

 2, Xác định và ghi ra vở phương thức biểu đạt chính trong các văn bản ở bảng mẫu mục 2.1 trong SGK.

STT

Tên văn bản

Phương thức biểu đạt chính
1              Thach Sanh Tự sự
2               Lượm Biểu cảm
3                Mưa Miêu tả – biểu cảm
4

Bài học đường đời đầu tiên

Tự sự
5                Cây tre Việt Nam Nghị luận

3, Trong SGK Ngữ văn 6, em đã được luyện tập làm các loại văn bản theo những phương thức nào?Thống kê và ghi vào bảng sau:

STT Văn bản Mục đích

Nội dung

Hình thức

1 Tự sự Thông báo, trình bày, giải thích, nhận thức. Kể lại một chuỗi sự việc có nhân vật, sự việc, thời gian, địa điểm, nguyên nhân, diễn biến, kết quả.

Văn xuôi

2 Miêu tả hình dung, cảm nhận được đối tượng được miêu tả. Quan sát , xem xét tính chất, hành động, thuộc tính, trạng thái sự vật, cảnh vật, con người.

Văn xuôi

3 Đơn từ Đề bạt yêu cầu, nguyện vọng Lí do và yêu cầu, đề bạt nguyện vọng, mong muốn được giải quyết. Theo mẫu hoặc không theo mẫu.

4, Mỗi bài văn miêu tả hay tự sự đều có ba phần: Mở bài, Thân bài, Kết bài. Hãy nêu nội dung và những lưu ý trong cách thể hiện của từng phần vào bảng dưới đây:

STT Các phần Tự sự Miêu tả
1 Mở bài Giới thiệu nhân vật, tình huống và sự việc. Giới thiệu đối tượng miêu tả
2 Thân bài Diễn biến câu chuyện, sự việc một cách chi tiết, có mở đầu, diễn biến, cao trào rồi kết thúc. Miêu tả đối tượng từ xa đến gần, từ bao quát đến cụ thể, từ trên xuống dưới (theo một trật tự quan sát); nếu với người thì chú ý thêm hành động, cử chỉ, lời nói…
3 Kết bài Kết quả sự việc và suy nghĩ. Cảm xúc, suy nghĩ của người viết về đối tượng

  5, Em hãy nêu mối quan hệ giữa sự việc, nhân vật và chủ đề trong văn bản tự sự. Cho ví dụ cụ thể:

-Trong văn bản tự sự thì 3 yếu tố sự việc, nhân vật, chủ đề có quan hệ gắn bó chặt chẽ với nhau:

+  Sự việc do nhân vật làm ra. Nếu không có sự việc thì nhân vật trở nên nhạt nhẽo, đơn điệu, vô vị, không tạo thành cốt truyện thể hiện mối quan hệ hỗ trợ lẫn nhau.

+   Sự việc và nhân vật phải cùng tập trung liên kết với nhau làm nổi bật chủ đề của truyện và ngược lại.

Ví dụ: Bánh chưng, bánh giầy

–   Sự việc: Nhà vua muốn truyền ngôi cho các con. Trong ngày lễ tiên vương ai đem lễ vật đến làm vừa ý nhà vua thì ngài sẽ truyền ngôi cho. Lang Liêu đã mơ thấy tiên báo mộng dậy mình cách làm hai loại bánh kì lạ có nhân thịt, đỗ, gạo, gói bằng lá dong. Nhà vua hài lòng vì chàng biết quan tâm và trân trọng đến hạt gạo, người lao động nên đã truyền ngôi cho chàng.

–   Nhân vật chính: Lang Liêu.

– Nhân vật phụ: vua cha, ông tiên, các Lang khác….

–  Chủ đề: Ca ngợi sự chăm chỉ, lao động của con người cùng những đức tính tốt đẹp của người nông dân; biết giữ gìn những truyền thống tốt đẹp.

—-> Như vậy nếu không có nhân vật Lang Liêu thì câu chuyện sẽ không thể tiếp tục vì không có nhân vật thực hiện hành động.

 6, Nhân vật trong văn tự sự thường được kể và miêu tả qua những yếu tố nào? Hãy nêu dẫn chứng  một nhân vật trong truyện mà em đã học ?

 -Nhân vật trong văn tự sự được hiện lên qua rất nhiều yếu tố :
+ Ngoại hình như: Khuôn mặt, hình dáng, ánh mắt, nụ cười, mái tóc, trang phục, lai lịch.
+ Hành động của nhân vật: cử chỉ, lời nói, sở thích, thoi quen…
+ Suy nghĩ, nội tâm, tâm trạng bên trong của đối tượng.
Ví dụ: Nhân vật Lạc Long Quân được miêu tả to lớn, khỏe mạnh có lai lịch là con trai thần Long dưới biển. Còn Âu Cơ được nhắc đến với những tính từ xinh đẹp tuyệt trần và là con của thần Nông ở trên núi.

 7, Thứ tự kể và ngôi kể có tác dụng làm cho cách kể thêm linh hoạt như thế nào? Em hãy cho một ví dụ.

*  Thứ tự kể có tác dụng làm cho cách kể thêm linh hoạt, câu chuyện mạch lạc, rõ ràng, giúp người đọc có thể dễ dàng tiếp xúc với đối tượng được nhắc đến.

–   Thứ tự kể có thể theo trình tự thời gian khiến người nghe, người đọc dễ dàng theo dõi diễn biến câu chuyện. Ví dụ truyện Thánh Gióng: Bắt đầu từ khi được sinh ra cho đến khi lớn lên, ăn gạo cho của dân làng gom góp vươn vai trở thành tráng sĩ rồi ra trận đánh giặc. Sau khi thắng trận Thánh Gióng cùng ngựa bay về trời.

–   Theo trình tự không gian: từ trong ra ngoài, từ ngoài vào trong, từ khái quát: đến cụ thể hoặc ngược lại. Ví dụ: cảnh sông nước Cà Mau xuôi theo con thuyền mà tác giả ngồi nhìn quan sát quang cảnh.

 *  Ngôi kể:

–   Kể theo ngôi thứ nhất có tác dụng làm tăng độ tin cậy của câu chuyện, tác giả dễ dàng bộc lộ cảm xúc, tình cảm  của mình: Dế Mèn phiêu lưu kí; Bức tranh của em gái tôi.

–   Kể theo ngôi thứ ba làm cho câu chuyện trở nên khách quan, có thể bao quát toàn bộ câu chuyện: Sơn Tinh, Thủy Tinh; Thạch Sanh …

8, Vì sao miêu tả đòi hỏi phải quan sát sự vật, hiện tượng và con người?

Khi miêu tả đòi hỏi phải quan sát sự vật, hiện tượng và con người một cách chi tiết và cụ thể ở nhiều phương diện vì: Để tả cho thật, chân thực với đối tượng cho đúng và sâu sắc. Tránh miêu tả thiếu chân thực, chung chung, hời hợt không làm nổi bật được đối tượng mình muốn nhắc tới.

 9, Hãy nêu lại các phương pháp miêu tả đã học.

Các phương pháp miêu tả đã học như: Tả cảnh thiên nhiên ;tả đồ vật; tả con vật; tả người ;tả cảnh sinh hoạt… trước tiên đều cần xác định được đối tượng mình muốn tả, sau đó quan sát một cách chi tiết, lựa chọn những hình ảnh cụ thể, nổi bật, đặc sắc sắp xếp một cách hợp lý để nói về đối tượng.

Một số chuyên mục hay của Ngữ văn lớp 6:

Loading...